TICKETS
scroll
02FEBfr, 19:00
Beethoven nr 3
Symphonic concert
Symphony Hall
ARTISTS
  • Rune Bergmann - conductor
MUSIC
  • Ludwig van Beethoven - Koncert fortepianowy nr 3 c-moll op. 37
  • Ludwig van Beethoven - Symfonia nr 3 Es-dur op. 55 „Eroica”
Zarówno Koncert fortepianowy nr 3 c-moll op. 37, jaki i III Symfonia „Eroica” powstały w momencie szczególnym. Oto Ludwig van Beethoven wyznał w testamencie heiligenstadzkim, że jest głuchy i zastanawia się nad samobójstwem. Co powstrzymało go przed desperackim krokiem?

Ów dokument nazwany przez potomność testamentem heiligenstadzkim (od nazwy miejscowości, w której powstał) to właściwie nigdy nie wysłany list do braci Karla i Johanna, datowany na 6 października 1802 roku. Artysta ujawnia w nim rozpacz z powodu postępującej głuchoty. Z obszernego dokumentu wynika, że utrata słuchu powoduje uczucie społecznej izolacji, pozbawiając artystę radości życia i utrudniając wypełnienie artystycznego przeznaczenia.

Koncert c-moll i symfonia „Eroica” powstały tuż przed napisaniem testamentu. Wprawdzie szkice do tego koncertu pojawiają się już prawdopodobnie w roku 1796, ale wedle relacji protektora Beethovena, hrabiego Kinsky’ego, finalna postać pochodzi z 1802 roku. Pierwsze wykonanie miało miejsce 5 kwietnia 1803 roku w Theater and der Wien. Beethoven był w szczytowym punkcie pianistycznej kariery, uznawano go za najwybitniejszego kompozytora muzyki fortepianowej. Jednak ujawniona po latach, tj. w 1827 roku, heiligenstadzka spowiedź odkrywa przed nami prawdziwy stan twórcy. Problemy zdrowotne i psychiczne w istocie utrudniały mu komponowanie, co potwierdza relacja przyjaciela i dyrygenta Ignaza von Seyfrieda na temat stanu partii fortepianowej podczas premiery dzieła. Seyfried, który przewracał nuty Beethovenowi na koncercie, relacjonował, że „partia solo zawierała niewiele poza paroma pustymi stronnicami oraz kilkoma zupełnie nieczytelnymi hieroglifami egipskimi”. Ferdynand Ries, pianista, który wykonał dzieło 19 lipca 1804 roku z Beethovenem jako dyrygentem, także wspominał, że partia fortepianu nie była ostatecznie wpisana do partytury. Partia solowa została rozpisana dopiero na wyraźne życzenie pianisty.

Społeczna izolacja, kłótnie z otoczeniem i poczucie degradacji artysty (także mężczyzny) doprowadziły twórcę na skraj załamania, a nawet samobójstwa. Jednak w obrębie sztuki zaowocowało to nową jakością – dziełami rewolucyjnymi. Wówczas jego dzieła zaczęły wykazywać zasadnicze zmiany stylowe. Ogólnie rzecz biorąc, klasyczne ramy formalne były przez kompozytora przełamywane, a jego dążeniem było osiągnięcie zupełnie nowego poziomu ekspresji. Pierwszy tego symptom to tonacja c-moll koncertu, która w epoce klasycyzmu utożsamiana była z nastrojem powagi, a nawet żałoby. U Beethovena to tonacja sonaty „patetycznej” i V Symfonii – czasem określa się ją jako symbolizującą walkę i zwycięstwo kompozytora. Co się tyczy koncertu zaś, to najbardziej uderzająca jest ścisła współpraca fortepianu i orkiestry. Gdy w partii fortepianu pojawia się temat, w głosach instrumentów dętych rozbrzmiewają kontrapunkty i muzyczne dopowiedzenia. Ciekawym kontrastem z poważnymi częściami skrajnymi jest drugie ogniwo koncertu, w którym z krainy „burzy i naporu” Beethoven przenosi nas do natury, z życiowej walki wprost w piękno przyrody. Z niełatwą partią fortepianu zmierzy się światowej sławy pianista Krzysztof Jabłoński, którego kariera rozpoczęła się od trzeciej nagrody na XI Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina. Dziś jest cenionym pedagogiem, profesorem nadzwyczajnym, doktorem habilitowanym i artystą występującym na całym świecie.

Znakiem przemiany stylu, by nie powiedzieć, dziełem przełomowym w twórczości Beethovena jest Symfonia nr 3 „Eroica” (bohaterska). Została dedykowana Napoleonowi, którym Beethoven był zafascynowany. Jego podziw dla francuskiego rewolucjonisty wynikał z idealistyczno-rewolucyjnych przekonań. Beethoven nie uznawał wyższości osoby tylko z racji pochodzenia. Książę! – pisał do swojego patrona księcia Lichnowskiego – Tym, kim Ty jesteś, jesteś przypadkiem i z urodzenia, tym, kim ja jestem, jestem tylko dzięki sobie, książąt były i będą tysiące. Beethoven jest jeden. Gdy Napoleon z konsula mianował się cesarzem, Beethoven wymazał dedykację. Pozostawił jedynie tytuł „Eroica”, który dla potomności stał się symbolem epoki. Pogląd nieco odmienny prezentuje William Kindermann, autor monografii Beethovena (Oxford University Press, 2009, s. 93). Wedle Kindermanna stosunek Beethovena do Napoleona był dość ambiwalentny. Za słynną dedykacją stały natomiast względy pragmatyczne. W tym czasie Beethoven miał zastanawiać się nad przenosinami do Paryża. Wedle tej koncepcji „Eroica” miała stylowo nawiązywać do francuskiej estetyki, na przykład poprzez zastosowanie w jej strukturze marsza żałobnego. Takie hymny i marsze pisane były przez francuskich kompozytorów doby rewolucyjnej na okoliczność śmierci bohaterów, by wspomnieć „Hymn et marche funebre sur la mort de general Hoche” Luigiego Cherubiniego czy „Chant funebre sur la mort de Feraud” Josepha Etienne’a-Nicolasa Gosseca.

Zresztą jeśli nawet zostawimy na boku francuskie konteksty „Eroiki”, to niewątpliwie sama muzyka jest rewolucyjna. Rozmiary symfonii są jak na owe czasu ogromne, kompozytor doprowadza bowiem do rozsadzenia klasycznej formy. Nowością jest wspomniany marsz, ale i scherzo zamiast menueta. Nowatorsko potraktowane są także instrumenty, by wspomnieć choćby o wiolonczelach, które z instrumentów akompaniujących awansują już od pierwszych taktów dzieła do roli medium prezentującego główny temat (w dodatku w postaci modulującej).

Czas powstania Koncertu fortepianowego c-moll i Symfonii nr 3 był dla Beethovena niezwykle dramatyczny. Zresztą cała jego sztuka zdaje się oscylować pomiędzy walką a zwycięstwem. Na szczęcie Beethoven przezwycięża mroczne myśli o samobójstwie. W jaki sposób? W testamencie heiligenstadzkim pojawiają się tajemnicze słowa, które wiązane są w literaturze z „Eroiką”: „tylko moja sztuka broni mnie przed samobójstwem”.

------------------------------
dr Mikołaj Rykowski
Muzykolog i dyplomowany klarnecista, związany z Katedrą Teorii Muzyki na Akademii Muzycznej im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu. Autor książki i licznych artykułów poświęconych fenomenowi Harmoniemusik – XVIII-wiecznej praktyce zespołów instrumentów dętych. Współautor scenariuszy "Speaking concerts" i autor słownych wprowadzeń do koncertów filharmonicznych w Szczecinie, Poznaniu, Bydgoszczy i Łodzi.

VIDEOS AND PHOTOS
Mecenasem koncertu Veriko Tchumburidze | Zwyciężczyni 15. Konkursu Skrzypcowego im. Henryka Wieniawskiego jest Lesław Siemaszko.
Mecenas
Logo Siemaszko
DETAILS
Beethoven nr 3
02-02-2018 19:00
Symphony HallFilharmonia im. Mieczysława Karłowicza w Szczecinie
ul. Małopolska 48
70-515 Szczecin

February 2018
02FEBfr, 19:00
VIRTUOSO 2017/2018Beethoven nr 3Symphonic concert
04FEBsn, 17:00
Piotruś kontra wilkFamily concertfor children aged 6+ with guardians
04FEBsn, 17:00
Salonik Wiolinowy, czyli dziecko pod skrzydłami filharmoniiWorkshops dla dzieci w wieku 4-6 lat, bez udziału opiekunów
05FEBmn, 09:00
DoNuta taktuje - Na dwaChamber Concertdla klas I-III
05FEBmn, 10:30
DoNuta taktuje - Na dwaChamber Concertdla klas I-III
05FEBmn, 12:00
DoNuta taktuje - Na dwaChamber Concertdla klas I-III
06FEBtu, 09:00
DoNuta taktuje - Na dwaChamber Concertdla klas I-III
06FEBtu, 10:30
DoNuta taktuje - Na dwaChamber Concertdla klas I-III
06FEBtu, 12:00
DoNuta taktuje - Na dwaChamber Concertdla klas I-III
06FEBtu, 19:00
RUBATO 2017/2018Čači VorbaTraditional concert
07FEBwd, 19:00
MISTERIOSO 2017/2018Filharmonicy kameralnieChamber Concert
09FEBfr, 19:00
PIANOFORTE 2017/2018 | Filharmonia. Ostrożnie, wciąga!!!Chopin | BrahmsSymphonic concert
10FEBsa, 12:00
Salonik Wiolinowy, czyli dziecko pod skrzydłami filharmoniiWorkshops dla dzieci w wieku 4-6 lat, bez udziału opiekunów
10FEBsa, 19:00
SOUNDLAB 2017/2018Luke Vibert | LAB 5: El- vibrationelectronic music concert
12FEBmn, 10:00
12FEBmn, 12:00
16FEBfr, 19:00
18FEBsn, 17:00
BRILLANTE 2017/2018Powabna nutaSymphonic concert
18FEBsn, 17:00
Salonik Wiolinowy, czyli dziecko pod skrzydłami filharmoniiWorkshops dla dzieci w wieku 4-6 lat, bez udziału opiekunów
19FEBmn, 09:00
DoNuta taktuje - W trasie koncert wyjazdowydla przedszkoli
19FEBmn, 11:00
DoNuta taktuje - W trasie koncert wyjazdowydla przedszkoli
20FEBtu, 09:00
DoNuta taktuje - W trasie koncert wyjazdowydla przedszkoli
20FEBtu, 11:00
DoNuta taktuje - W trasie koncert wyjazdowydla przedszkoli
21FEBwd, 19:00
PIANOFORTE 2017/2018Chopin | Nokturnyrecital
23FEBfr, 16:00
Sight-seeing the Philharmonicsight-seeing the Philharmonic
23FEBfr, 19:00
VIRTUOSO 2017/2018 | Filharmonia. Ostrożnie, wciąga!!!Schumann | SchӧnbergSymphonic concert
24FEBsa, 09:00
Raniutto - LegatoWorkshops dla dzieci do 2. roku życia
24FEBsa, 10:30
Raniutto - PortatoWorkshops dla dzieci w wieku od 2. do 4. roku życia
24FEBsa, 12:00
Raniutto - StaccatoWorkshops dla dzieci w wieku od 4. do 6. roku życia
26FEBmn, 19:00
ESPRESSIVO 2017/2018Michał Wróblewski i RadiostatikJazz concert
28FEBwd, 19:00
INTERMEZZO 2017/2018Akordeonowy kolorytChamber Concert
March 2018
02MARfr, 19:00
FESTIVO 2017/2018Vivat Meyer!Symphonic concert
03MARsa, 12:00
Salonik Wiolinowy, czyli dziecko pod skrzydłami filharmoniiWorkshops dla dzieci w wieku 4-6 lat, bez udziału opiekunów
04MARsn, 17:00
Jerz IgorFamily concertfor children aged 6+ with guardians
04MARsn, 17:00
Salonik Wiolinowy, czyli dziecko pod skrzydłami filharmoniiWorkshops dla dzieci w wieku 4-6 lat, bez udziału opiekunów
06MARtu, 19:00
RUBATO 2017/2018Karolina Cicha / Bart Pałyga "Wieloma językami"Traditional concert
07MARwd, 19:00
MISTERIOSO 2017/2018Modigliani QuartetChamber Concert
08MARth, 19:00
BRILLANTE 2017/2018Krzesimir Dębski & Zagan Acoustic concert
09MARfr, 19:00
FESTIVO 2017/2018 | Filharmonia. Ostrożnie, wciąga!!!Gershwin | BernsteinSymphonic concert
10MARsa, 19:00
SOUNDLAB 2017/2018Ruby My Dear | LAB 6 : El-compressionelectronic music concert
11MARsn, 17:00
BRILLANTE 2017/2018Sklep z Ptasimi PióramiSymphonic concert
11MARsn, 17:00
Salonik Wiolinowy, czyli dziecko pod skrzydłami filharmoniiWorkshops dla dzieci w wieku 4-6 lat, bez udziału opiekunów
12MARmn, 09:00
DoNuta taktuje - IntegraChamber Concertdla klas I-III z udziałem muzyków Filharmonii i osób z dysfunkcjami
12MARmn, 11:00
DoNuta taktuje - IntegraChamber Concertdla klas I-III z udziałem muzyków Filharmonii i osób z dysfunkcjami
13MARtu, 09:00
DoNuta taktuje - IntegraChamber Concertdla klas I-III z udziałem muzyków Filharmonii i osób z dysfunkcjami
13MARtu, 11:00
DoNuta taktuje - IntegraChamber Concertdla klas I-III z udziałem muzyków Filharmonii i osób z dysfunkcjami
16MARfr, 19:00
SONORO 2017/2018Szymanowski | BrucknerSymphonic concert
17MARsa, 09:00
Raniutto - LegatoWorkshops dla dzieci do 2. roku życia
17MARsa, 10:30
Raniutto - PortatoWorkshops dla dzieci w wieku od 2. do 4. roku życia
17MARsa, 12:00
Raniutto - StaccatoWorkshops dla dzieci w wieku od 4. do 6. roku życia
19MARmn, 09:00
DoNuta taktuje - Na razChamber Concertdla przedszkoli
19MARmn, 10:30
DoNuta taktuje - Na razChamber Concertdla przedszkoli
19MARmn, 12:00
DoNuta taktuje - Na razChamber Concertdla przedszkoli
19MARmn, 19:00
ESPRESSIVO 2017/2018Mateusz Smoczyński QuintetJazz concert
20MARtu, 09:00
DoNuta taktuje - Na razChamber Concertdla przedszkoli
20MARtu, 10:30
DoNuta taktuje - Na razChamber Concertdla przedszkoli
20MARtu, 12:00
DoNuta taktuje - Na razChamber Concertdla przedszkoli
21MARwd, 19:00
INTERMEZZO 2017/2018Stypendyści kameralnieChamber Concert
23MARfr, 16:00
Sight-seeing the Philharmonicsight-seeing the Philharmonic
23MARfr, 19:00
SONORO 2017/2018 | Filharmonia. Ostrożnie, wciąga!!!ArmeniaSymphonic concert
24MARsa, 09:00
Raniutto - LegatoWorkshops dla dzieci do 2. roku życia
24MARsa, 10:30
Raniutto - PortatoWorkshops dla dzieci w wieku od 2. do 4. roku życia
24MARsa, 12:00
Raniutto - StaccatoWorkshops dla dzieci w wieku od 4. do 6. roku życia
27MARtu, 10:00
27MARtu, 12:00
28MARwd, 19:00
MISTERIOSO 2017/2018Młoda PolskaChamber Concert
«
2018
»
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
REPERTUAR
COOKIESIn order to make it easier for you to use filharmonia.szczecin.pl, and also for statistical purposes, we use cookies. If you do not block cookies, it means that you agree to use them and store them in your device’s memory. You may manage your cookies by changing the settings of your browser.
Privacy Policy | Privacy policy | I AGREE