ÉxQuartet tworzą muzycy Orkiestry Filharmonii w Szczecinie. Zespół zasłynął z perfekcji i dyscypliny wykonawczej, ogromnej wrażliwości muzycznej, ekspresji, wyrafinowanego stylu, staranności w dobrze repertuaru. Płyta „ÉxQuartet IV” jest – zgodnie z tytułem – czwartą w dorobku kwartetu. Znajdują się na niej utwory Carla Loewego, Stanisława Moniuszki, Mieczysława Weinberga. „Każde z tych dzieł ma inny muzyczny charakter, inną przestrzeń dźwiękową, ale przede wszystkim odmienną genezę związaną z historią jego twórców. W związku z tym naszym założeniem było to, żeby przedstawić różnice stylistyczne, wykonawcze oraz interpretacyjne” – mówi członkini kwartetu, skrzypaczka Monika Sawczuk.
W czasie niedzielnego koncertu zaprezentowane zostaną dwa z trzech koncertów smyczkowych nagranych na płycie „ÉxQuartet IV” (Carla Loewego i Mieczysława Weinberga) oraz „String Theory” Aarona Altera.
Carl Loewe (ur. 30 listopada 1796 w Löbejün/ Saksonia-Anhalt, zm. 20 kwietnia 1869 w Kilonii) w Szczecinie mieszkał od 1820 roku. Pracował tu jako miejski dyrektor muzyczny, kantor i organista w kościele św. Jakuba., nauczyciel muzyki w gimnazjum. Brał czynny udział w życiu kulturalnym miasta. Doprowadził do wykonania „Pasji według św. Mateusza” i „Pasji według św. Jana” Jana Sebastiana Bacha. W 1827 roku poprowadził szczecińskie prawykonanie IX Symfonii Ludwiga van Beethovena i światowe prawykonanie uwertury koncertowej „Sen nocy letniej” Felixa Mendelssohna-Bartholdy'ego. Twórczość Loewego jest bogata i zróżnicowana, obejmuje symfonie, koncerty fortepianowe, koncerty smyczkowe, oratoria, dzieła sceniczne (opery, śpiewogry, sceny dramatyczne), ballady (w tym muzykę do ballad Adama Mickiewicza w przekładzie Carla von Blankensee), pieśni, humoreski i duety wokalne.
Trzy koncerty smyczkowe powstały wkrótce po osiedleniu się Loewego w Szczecinie. O pierwszym z nich, koncercie w tonacji G-dur, Mikołaj Szczęsny napisał, że „[…] utrzymany został w pełnym powagi charakterze. W drugiej części dzieła stworzył kompozytor bodaj najpiękniejsze melodie, jaki znalazły się w jego muzyce instrumentalnej. Bardzo udana okazała się także fuga, pojawiająca się w trzeciej części, Scherzo (Presto)”. Pierwsze powojenne wykonanie tego utworu w Szczecinie miało miejsce prawie dokładnie ćwierć wieku temu, 1 grudnia 1996 roku.
Mieczysław Weinberg (Wajnberg) urodził się 12 stycznia 1919 roku w Warszawie, zmarł 26 lutego 1996 roku w Moskwie. Jego twórczość cechuje charakterystyczna dla neoklasycyzmu jasność i klarowność, równowaga między formą a treścią. Do swych kompozycji chętnie wprowadzał motywy zaczerpnięte z folkloru rosyjskiego, polskiego, żydowskiego i mołdawskiego. Weinberg pozostawił po sobie 27 symfonii, 18 koncertów solowych z orkiestrą, 6 oper, 2 balety, sporo utworów kameralnych, 150 pieśni, muzykę do 65 filmów, w tym do najbardziej znanego „Lecą żurawie”, do słuchowisk radiowych, animacji dla dzieci i muzyki cyrkowej. W 1946 roku oskarżono kompozytora, że jego utwory są zbyt pesymistyczne, dwa lata później posądzono go o formalizm. Był śledzony i wielokrotnie przesłuchiwany. W ramach antysemickiej nagonki, w lutym 1953 roku, został zatrzymany i osadzony w więzieniach na Łubiance i Butyrkach pod zarzutem „burżuazyjnego nacjonalizmu żydowskiego". Danuta Gwizdalanka, autorka biografii kompozytora, „Mieczysław Wajnberg: kompozytor z trzech światów” pisze, że życie zawdzięcza tylko zrządzeniu losu – śmierci Stalina.
Kwartet smyczkowy nr 5 op. 27 powstał w 1945 roku, w okresie, gdy Weinberg utrzymywał się w Moskwie z pisania muzyki dla teatru i cyrku. Dzieło ma nietypową, pięcioczęściową budowę, słychać w nim zarówno inspiracje kompozycjami Dymitra Szostakowicza, jak i nawiązania do muzyki żydowskiej. Gwizdalanka zauważa, że Weinberg komponował z głębokiej potrzeby twórczej. W 1988 roku powiedział: „Wiele moich utworów związanych jest z wojną. Ale to nie ja wybierałem ten temat. Podyktował mi go los, tragiczny los moich bliskich. Uważam za swój obowiązek moralny pisanie o wojnie, o straszliwym losie, jaki zgotował ludziom nasz wiek”.
Aaron Alter to współczesny kompozytor amerykański. Studiował kompozycję i grę na fortepianie w Northwestern University. Edukację zakończył na Uniwersytecie Princeton, gdzie uczył się u Miltona Babbitta i Jamesa K. Randalla. Na jego twórczość największy wpływ ma muzyka jazzowa i rockowa, a także tradycje muzyki europejskiej.
„String Theory” powstał w wyniku inspiracji muzyką Johna Coltrane'a. Premiera koncertowa kwartetu miała miejsce 1 lipca 2020 roku podczas Międzynarodowego Festiwalu Muzycznego w Kwidzynie.
Koncert odbywa się w cyklu koncertów kameralnych MISTERIOSO. Wydarzenia prezentowane w jego ramach są zawsze dużym wyzwaniem dla wykonawców: ich prawdziwy kunszt przejawia się w osiągnięciu spójności brzmienia, twórczym podejściu do muzycznej narracji i bliskim kontakcie z odbiorcą.
