„Zawody porządku z fantazją” (II cimento dell’Armonia e dell’Invenzione) – tak Vivaldi zatytułował koncerty z opusu 12, w których znalazły się najsłynniejsze „Cztery pory roku”. Nie mogło ich zabraknąć w monograficznym koncercie SMOK-u poświęconym twórczości „rudego księdza”, Antonio Vivaldiego (1678-1741). Co zwycięży?
Antonio Vivaldi to prawdziwy tytan twórczości koncertowej. Jego ulubionym instrumentem były skrzypce, na które napisał ponad 230 koncertów (ciekawostką jest, że drugim co do popularności instrumentów był fagot – 40 koncertów). Oprócz słynnych „Pór roku” muzycy Szczecińskiej Młodzieżowej Orkiestry Kameralnej zaprezentują trzy koncerty pochodzące ze zbioru „L’estro armonico” (op. 3). Zostały opublikowane w Amsterdamie w 1711 roku i jest to pierwsza kolekcja koncertów, która ukazała się drukiem. Te kompozycje powstały w czasie, kiedy Vivaldi był zatrudniony z Seminario Musicale dell'Ospedale della Pietà (Seminarium Muzyczne przy Szpitalu Miłosierdzia). Vivaldi pełnił tam funkcję nauczyciela, kompozytora, dyrygenta i superintendenta muzycznego (1704-1740). Nauka muzyki zajmowała w tym żeńskim seminarium szczególne miejsce. Wiele relacji świadków koncertów w Ospedale akcentuje wysoki poziom artystyczny uczennic Vivaldiego. To właśnie tu powstało wiele koncertów skrzypcowych. W rzeczywistości seminarzystki prezentowały rozmaity poziom umiejętności, dlatego Vivaldi komponował nie tylko wymagające utwory, ale także koncerty w typie ripieno, co oznaczało, że właściwie cała orkiestra była solistą. Utwory z cyklu „L’estro armonico”, które usłyszymy w środę, mimo że pochodzą z wczesnego okresu twórczości Vivaldiego, były pisane dla tych seminarzystek, które nie musiały chować swojej gry w orkiestrowym tutti.
Koncert zwieńczy najsłynniejszy cykl „Cztery pory roku”, stanowiący dzieło nie tylko wirtuozowskiej muzyki instrumentalnej. Jak wiadomo, każdy koncert Vivaldi opatrzył sonetami o poszczególnych porach roku (prawdopodobnie swojego autorstwa), wyprzedzając w ten sposób XIX-wieczną ideę muzyki programowej. I jeszcze ten tajemniczy podtytuł o „Zawodach porządku z fantazją”. W orkiestrze SMOK chyba nie ma wątpliwości, co zwycięży…
------------------------------
dr Mikołaj Rykowski
Muzykolog i dyplomowany klarnecista, związany z Katedrą Teorii Muzyki na Akademii Muzycznej im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu. Autor książki i licznych artykułów poświęconych fenomenowi Harmoniemusik – XVIII-wiecznej praktyce zespołów instrumentów dętych. Współautor scenariuszy "Speaking concerts" i autor słownych wprowadzeń do koncertów filharmonicznych w Szczecinie, Poznaniu, Bydgoszczy i Łodzi.
