Niepoprawni romantycy

Jeśli w dziejach Szczecina mielibyśmy wskazać jeden wieczór, który na trwałe wszedł do światowej historii muzyki, trudno byłoby znaleźć wydarzenie ważniejsze niż koncert z 20 lutego 1827 roku. Tego dnia w wielkiej sali Domu Strzeleckiego zabrzmiała po raz pierwszy publicznie orkiestrowa wersja uwertury do Snu nocy letniej Felixa Mendelssohna Bartholdy’ego. Niemal dokładnie dwieście lat później – zaledwie sześć dni po okrągłej rocznicy – dzieło powróci w wykonaniu Orkiestry Symfonicznej Filharmonii w Szczecinie.

Dom Strzelecki znajdował się przy ówczesnej Heiliggeiststraße, czyli dzisiejszej ulicy Świętego Ducha. Wzniesiony kilka lat wcześniej budynek dysponował salą mieszczącą około czterystu osób i należał do najważniejszych miejsc rodzącego się publicznego życia koncertowego Szczecina. Koncert z udziałem Mendelssohna był drugim wielkim koncertem zimowym sezonu, a poprowadził go Carl Loewe – miejski dyrektor muzyczny, kompozytor i jedna z najważniejszych postaci dziewiętnastowiecznego Szczecina.

Mendelssohn miał zaledwie osiemnaście lat, ale przyjechał do Szczecina już jako autor dzieł zadziwiających dojrzałością. Uwerturę napisał poprzedniego lata pod wpływem lektury niemieckiego przekładu komedii Szekspira. W listopadzie 1826 roku zagrał ją prywatnie na fortepianie razem z siostrą Fanny, później utwór zabrzmiał podczas domowego koncertu rodzinnego, jednak dopiero w Szczecinie po raz pierwszy usłyszała go publiczność zgromadzona w sali koncertowej. Słynny Marsz weselny jeszcze wówczas nie istniał – pełną muzykę sceniczną Mendelssohn dopisał dopiero szesnaście lat później.

Szczeciński wieczór był czymś znacznie więcej niż prawykonaniem jednego utworu. Mendelssohn wystąpił w nim jako kompozytor, pianista i muzyk orkiestrowy. Razem z Carlem Loewem zagrał własny Koncert As-dur na dwa fortepiany, następnie bez nut wykonał Konzertstück f-moll Carla Marii von Webera. Jego gra wywarła tak wielkie wrażenie, że słuchacze złamali miejscowy zwyczaj nieoklaskiwania poszczególnych utworów i nagrodzili go gromkim aplauzem. Po przerwie młody artysta usiadł natomiast w grupie pierwszych skrzypiec podczas wykonania IX Symfonii Beethovena – dzieła wówczas zupełnie nowego, którego wiedeńska premiera odbyła się niespełna trzy lata wcześniej.

To właśnie tamten wieczór związał Szczecin z biografią jednego z największych twórców niemieckiego romantyzmu i europejskiego dziedzictwa muzycznego. Uwertura, która po raz pierwszy zabrzmiała publicznie w naszym mieście, szybko zdobyła estrady całej Europy i do dziś pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych dzieł Mendelssohna. Jej ponowne wykonanie w dwusetną rocznicę nie będzie więc jedynie przypomnieniem lokalnej ciekawostki, lecz powrotem do wydarzenia, które zapewniło Szczecinowi trwałe miejsce na mapie światowej historii muzyki.