Poza czasem

Muzyka o muzyce – tak najkrócej można opisać program tego wieczoru. Każdy z trzech kompozytorów spogląda w nim ku przeszłości: sięga po dzieła wcześniejszych mistrzów, przetwarza ich język i na tej podstawie tworzy własną, całkowicie nową wypowiedź. Bach, Mozart i tradycja dawnych form pozostają więc obecni przez cały koncert, choć zabrzmi muzyka Respighiego, Martinů i Regera.

Wieczór otworzą Trzy chorały Johanna Sebastiana Bacha w opracowaniu Ottorina Respighiego. Włoski kompozytor zachował materiał muzyczny dawnych utworów, ale przeniósł go do świata wielkiej orkiestry symfonicznej. To, co pierwotnie wykonywał jeden organista, rozdzielił między dziesiątki muzyków, pozwalając Bachowskim melodiom wędrować od instrumentów smyczkowych przez drewno aż po potężne brzmienie blachy.

Do dawnych wzorców odwołuje się również Bohuslav Martinů w Koncercie na obój i małą orkiestrę. Dzieło powstało w 1955 roku dla czeskiego oboisty Jiříego Tancibudka, który po emigracji osiadł w Australii. Trzyczęściowa forma, niewielka obsada i sposób prowadzenia dialogu między solistą a orkiestrą nawiązują do klasycznego modelu koncertu, choć język utworu pozostaje już w pełni dwudziestowieczny. Partię solową wykona Olivier Stankiewicz, pierwszy oboista London Symphony Orchestra.

Finałem będą Wariacje i fuga na temat Mozarta op. 132 Maksa Regera. Kompozytor wykorzystał temat z pierwszej części Sonaty fortepianowej A-dur KV 331 Mozarta i rozwinął go w osiem wariacji oraz monumentalną fugę na orkiestrę symfoniczną. Prosta, klasyczna melodia przechodzi kolejne przemiany, stając się podstawą jednego z najważniejszych dzieł orkiestrowych późnego romantyzmu.

Dla nas na Pomorzu Zachodnim postać Regera ma jednak także szczególny, lokalny wymiar. Kompozytor wielokrotnie spędzał wakacje w Kołobrzegu, do którego powracał od 1905 roku aż do swojego ostatniego pobytu w 1913 roku. Przyjechał tu po raz pierwszy z zalecenia lekarza, który nakazał mu odpoczynek od wyczerpującej pracy. W Kołobrzegu po raz pierwszy zobaczył morze, mieszkał tam z rodziną w domu przy dzisiejszej ulicy Cichej, korzystał z kąpieli i spacerował po plaży.

Jak to jednak często bywa, zaleceń lekarza nie udało się przyswoić w pełni. Reger także nad Bałtykiem komponował, dyrygował miejscową orkiestrą zdrojową, występował jako pianista i improwizował na organach kołobrzeskiej katedry. Podczas kolejnych pobytów pracował między innymi nad utworami skrzypcowymi, chóralnymi i organowymi. Z miastem związał się tak mocno, że miał marzyć, aby zostać pochowanym nad morzem, którego szum towarzyszyłby jego wiecznemu spoczynkowi.

Orkiestrę Symfoniczną Filharmonii w Szczecinie poprowadzi George Tchitchinadze. Program wieczoru pokaże, że historia muzyki jest rozmową prowadzoną ponad stuleciami – Bach przemawia przez Respighiego, Mozart przez Regera, a dawne formy powracają w koncercie Martinů w zupełnie nowej odsłonie.